Voltooide orgel Westerkerk Enkhuizen feestelijk in gebruik genomen op 28 juni
Op zondag 28 juni 2026 om 15.00 uur wordt het voltooide orgel van de Westerkerk in Enkhuizen officieel in gebruik genomen. Daarmee komt een indrukwekkend restauratie- en nieuwbouwproject tot een afronding, terwijl tegelijkertijd een nieuw hoofdstuk begint in de bijna vijf eeuwen lange geschiedenis van dit bijzondere instrument.
Het verhaal van het orgel begint in 1549, het jaartal dat op de monumentale orgelkas prijkt. In de eeuwen daarna onderging het instrument talrijke veranderingen, steeds aangepast aan de muzikale smaak van de tijd. Ondanks alle vernieuwingen bleef de uitzonderlijk fraaie orgelkas behouden. Deze werd vervaardigd door Adriaan Schalcken, die nauw samenwerkte met de beroemde orgelmaker Hendrick Niehoff. Daarom wordt aangenomen dat ook het oorspronkelijke orgel door Niehoff werd gebouwd.
De trotse Enkhuizers kregen in de zestiende eeuw een instrument van uitzonderlijke kwaliteit, dat ruim anderhalve eeuw zeer gewaardeerd werd. Aan het einde van de zeventiende eeuw veranderden de inzichten over orgelmuziek en werd het orgel aangepast door de gerenommeerde orgelmaker Roelof Duyschot en zijn zoon. Ook in de eerste helft van de negentiende eeuw werd opnieuw fors geïnvesteerd in het instrument. Uit die periode stamt onder meer de karakteristieke zwart-gouden beschildering die de orgelkas nog altijd siert.
Een belangrijke rol in de geschiedenis van het orgel speelde de musicus Reinhart Gerrit Crevecoeur. Na zijn benoeming tot organist van de Westerkerk groeide hij uit tot de centrale figuur van het Enkhuizer muziekleven. Op zijn initiatief werd in 1899 een modern orgel gebouwd binnen de historische kas. Hoewel dit instrument een fraaie klank bezat, bleek het technisch kwetsbaar. Na diverse aanpassingen en restauraties werd uiteindelijk besloten afscheid te nemen van dit orgel.
Dat afscheid vormde het begin van een nieuw hoofdstuk. In 2010 restaureerde de firma Flentrop uit Zaandam de historische orgelkas grondig. Ruim tien jaar later kreeg de firma Verschueren Orgelbouw uit Ittervoort de opdracht een geheel nieuw orgel te realiseren binnen de gerestaureerde kas. Vanwege de omvang van het project en financiële overwegingen werd gekozen voor een uitvoering in drie fasen.
Het bovenwerk werd in 2021 in gebruik genomen, gevolgd door het hoofdwerk en pedaal in 2024. Met de voltooiing van het rugwerk is het orgel nu compleet. Daarmee is een instrument ontstaan dat al tijdens de bouwfase veel lof oogstte van organisten en bezoekers uit binnen- en buitenland.
De feestelijke ingebruikneming op 28 juni vormt de bekroning van dit jarenlange traject. Tijdens deze bijzondere bijeenkomst zal orgeladviseur Theo Jellema het nieuwe orgel presenteren en bespelen, zodat bezoekers zelf kunnen horen wat de voltooiing van dit unieke project heeft opgeleverd.
Praktische informatie
Datum: zondag 28 juni 2026
Tijd: 15.00 uur
Locatie: Westerkerk, Enkhuizen
Medewerking: Theo Jellema, orgeladviseur en organist
Toegang: vrijwillige bijdrage
Programma
Uit de orgeltabulatuur van Danzig (1591)
-Gaudete filiae Jerusalem
-Das Mägdlein (pavane)
Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621)
Nun freut euch, lieben Christen, g’mein
Heinrich Scheidemann (ca. 1595-1663)
Vater unser im Himmelreich (eerste bewerking)
Diogo da Conceição (1549-1597)
Tento de meio registro alto de 2. tom
Adriaan Engels (1906-2003)
Psalm CXVIII (toccata)
Jean Langlais (1907-1991)
Allein Gott in der Höh sei Ehr
Augustinus Kropfreiter (1936-2003)
Toccata francese
Heinrich Scheidemann
Vater unser im Himmelreich (tweede bewerking)
Dieterich Buxtehude (1637-1707)
Ach Gott und Herr BuxWV 177 (twee bewerkingen)
Johann Ludwig Krebs (1713-1780)
Von Gott will ich nicht lassen
Een boek over het orgel
In oktober verschijnt het boek Nieuwe Klanken in Enkhuizen waarin de recente geschiedenis van het orgel beschreven wordt door Theo Jellema en Johan Zoutendijk.
Als alles volgen plan gaat wordt het boek gepresenteerd bij het laatste zomerconcert, op 11 oktober.