Orgel

De orgelkas dateert uit 1547/1548. en wordt gezien als één van de mooiste van Nederland. De frontpijpen dateren waarschijnlijk uit 1679.

In 1896 waren er zoveel gebreken aan het instrument dat het hele orgel eruit werd gehaald en vervangen door een nieuw orgel met een pneumatisch systeem. Dat was toen een zeer modern orgel; de bouwer was Steenkuyl. Dit is allemaal gebeurd onder leiding van de organist, stadsbeiaardier en dirigent Crevecoeur, een man met grote invloed. De speeltafel werd toen omgedraaid en de organist zat toen dus met zijn gezicht naar het z.g. Rugpositief. Het pneumatisch systeem bleek zeer kwetsbaar te zijn, maar heeft toch bijna een eeuw dienst gedaan.

Het Rugpositief is in de 80-er jaren van de twintigste eeuw weer bespeelbaar gemaakt onder leiding van de organist van de Hervormde gemeente, de heer Henk Nauta, samen met Jan Bruin en Frans Hansen.

Maar de orgelkas is sinds de restauratie weer leeg. Het orgel van Steenkuyl uit 1899 keert er niet meer in terug omdat het na de restauratie niet meer in de orgelkas past. Volgens kenners paste echter ook de klank van dat 19e eeuwse orgel niet bij de uitstraling van de 16e eeuwse orgelkas. Het plan was eerst om een reconstructie te bouwen van het orgel dat in 1688 door orgelmaker Duyschot in de kas is gebouwd. De huidige 111 frontpijpen zijn nog afkomstig van dat orgel. De inmiddels overleden orgeladviseur Jan Jongepier heeft daarvoor in 2007 een raamplan geschreven.

Op dit moment is de Westerkerk bezig de financiele middelen te verzamelen voor een nieuw orgel. Kijk op de pagina ‘Orgel Project’ voor meer informatie over het project.

In het houten hanggewelf van het rugpositief van het orgel bevindt zich de in een verdiepte cirkel beweeglijke kop, de z.g. Roraffe of Papottier (= in het Frans: babbelaar). Dat is zeker niet St. Gommarus! De mogelijkheid is wel eens geopperd dat deze kop mechanisch was verbonden met een aldaar geplaatst offerblok. Het hoofd knikte dan goedkeurend als er geld in het offerblok werd ingeworpen.

In de bekroning van het orgel moet volgens het boek “Geïllustreerde Beschrijving der Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst”, een beeld van St. Gommarus te vinden zijn. Op het hoofdwerk van het orgel bevinden zich 3 pagodevormige paviljoens.

Meer geschiedenis?

Koorhek

Grafzerken

Preekstoel

Kerkenraadskamer

De Librije